Çocuklarda DEB/DEHB – Bilgi ve Çözümler

 

hiperaktivite-1-1DEB (dikkat eksikliği bozukluğu) ve DEHB (dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu), ABD’deki çocukların neredeyse %10’unu ya da 3-18 yaş arası 5 milyon çocuk ve genci etkiliyor. DEB/DEHB, çocukların ve gençlerin dikkat, konsantrasyon, otokontrol ve özgüven konularında zorluklar yaşamalarına sebep olan bir beyin rahatsızlığıdır (ya da bizim tercih ettiğimiz şekliyle, beyin farklılığı). Bazı sebepleri tanımlanmıştır ve araştırmalar, diğer sebepleri belirlemek üzere, devam etmektedirler.

DEHB’nin birçok belirtisi vardır. İlk başta bazı belirtiler bir çocuk için normal birer davranış olarak görülebilirler; ancak DEHB, söz konusu belirtileri daha kötü ya da daha sık görülür bir hale getirir. DEHB’li çocuklar, hayatlarının ilk 5-6 senesinde başlayan en az 6 DEHB belirtisine sahiptirler.

DEHB’li çocuklar için şunlar geçerlidir:

  • Dikkatleri kolayca dağılabilir ve bir şeyleri sıklıkla unuturlar
  • Bir aktiviteden diğerine çok hızlı geçişler yaparlar
  • Talimatlarla problem yaşarlar
  • Hayallere çok dalarlar
  • Günlük işler ya da ev ödevleri gibi görevleri bitirmek konusunda problem yaşarlar
  • Sıklıkla oyuncak, kitap, okul malzemesi gibi şeyler kaybederler
  • Hiç rahat oturamazlar ve sürekli kıvranırlar
  • Durmaksızın konuşurlar ve diğer konuşmaları bölerler
  • Etrafta çok koşarlar
  • Gördükleri her şeyle temas kurar ve oynarlar
  • Çok sabırsız olurlar
  • Uygun olmayan şeyleri pat diye söyleyebilirler
  • Duygularını kontrol etmek konusunda sıkıntı yaşarlar

Çocuğunuzun doktoru teşhis koyabilir, ya da teşhis için doktorunuz sizi DEB/DEHB hakkında daha tecrübeli olan bir zihinsel sağlık uzmanına yönlendirebilir. Çocuğunuzda DEHB olup olmadığını söyleyebilecek tek bir test yoktur. Eğer çocuğunuz okulda ya da evde uzun zamandır süregelen problemler yaşıyorsa, doktoruna sorunun DEHB olup olmadığını sorun.

DEHB’li çocuklar, tedaviyle daha iyi bir hayat sürebilirler, ancak DEHB’yi tamamen ortadan kaldıran bir tedavi yoktur. 3 çeşit temel tedavi çeşidi vardır:

İlaç Tedavisi. Birçok ilaç yardımcı olabilir, en sık kullanılan ilaç çeşidi, uyarıcılardır. İlaçlar, çocukların odaklanmalarına, öğrenmelerine ve sakin kalmalarına yardım ederler. Bazen, ilaçlar uyku problemi ve karın ağrısı gibi yan etkilere sebep olabilirler. Hangisinin en çok işe yaradığını görmek için, çocuğunuzun birkaç farklı ilaç tedavisini denemesi gerekebilir. Çocuğunuz ilaçlarını alırken sizin ya da doktorunuzun onu yakından gözlemlemesi çok önemlidir.

Terapi. Kullanılabilir durumda birçok psikososyal müdahale mevcuttur. Davranış Terapisi, çocuklara davranışlarını kontrol etmeyi öğretebilir ve böylece onlar, okulda ve evde daha başarılı olurlar.

İlaç tedavisi ve terapi birlikte. Birçok çocukta ilaç tedavisi ve terapi birlikte yürütüldüğünde, başarılı sonuçlar alınmaktadır.

DEHB’nin en iyi şekilde tedavi edilmesi üzerine, hem Amerikan Pediatri Akademisi hem de Amerikan Çocuk ve Yetişkin Psikiyatrisi Akademisi tarafından hazırlanan profesyonel kılavuzlar, en iyi sonuçlar için ilaç tedavisinin psikososyal müdahalelerle birlikte yürütülmesini öneriyorlar.

Söz konusu kılavuzlar, hafif-orta seviye DEHB semptomları gösteren çocuklarda, ilaç tedavisine başlamadan önce, yalnızca psikososyal müdahalelerin denenmesinin önerildiğini de belirtiyorlar. Diğer bir yandan araştırmalar, DEB/DEHB tedavisi için davranış terapisi alan çocukların ebeveynlerinin de aynı zamanda ebeveynlik yönetim eğitimleri almalarının, ilaç tedavisine bağlı olmaksızın en iyi sonuçları verdiğini ortaya koydu.

Uzm. Dr. Gökçe Küçükyazıcı
Çocuk ve Ergen Psikiyatristi

Çocuk ve Genç
Psikolojik Danışmanlık ve Psikiyatri Merkezi

Ataşehir – İstanbul, Türkiye
Adres: Barbaros Mahallesi Ihlamur Sok. Ağaoğlu My Prestige Binası No:31-32 Ataşehir, İstanbul
Telefon: 0 216 6881474

Add Comment

Required fields are marked *. Your email address will not be published.